اسانس یا عطر گل

استفاده از مواد معطر به منظورهای مختلف به هزاران سال قبل باز می گردد. واژه perfume از ریشه لاتین per fume به معنی حاصل از دود گرفته شده که یکی از قدیمی ترین موارد مصرف مواد معطر یا همان سوزاندن عود و سایر گیاهان در مراسم مذهبی را تداعی می کند.

مصریان باستان به استفاده از عطریات متنوع شهرت داشتند. در دنیای قدیم، مواد معطر در اشکال مختلف به کار برده می شدند. صمغ های معطر گرفته شده از درختانی نظیر کندر و مر، بسیار محبوبیت داشتند. با خوابانیدن گیاهانی نظیر گل سرخ، حنا، لیلی و نعناع در روغن، عصاره روغنی آنها را تهیه می کردند و بر روی پوست بدن می مالیدند.

عصاره های روغنی و رزین ها به عنوان خوشبو کننده در مراسم تدفین نیز استفاده می شدند.

تجارت عطرهای پرشده در ظروف زیبا و گرانقیمت نیز به دوران باستان باز می گردد. مصری ها، یونانی ها و رومی ها، از موادی نظیر مرمر سفید، عقیق و حباب های شیشه ای ظریف، برای این منظور استفاده می کردند.

هنگامی که مسیرهای تجاری عطر از ناحیه مدیترانه به سمت هند و چین گسترش یافت، مواد جدیدی نظیر چوب صندل، میخک و دارچین نیز به این عرصه راه یافتند. تا قرون وسطی، تجارت ادویه از خاور دور برای اروپای غربی بسیار حائز اهمیت بود. این ادویه ها در عطریات، داروها و هم چنین غذاها به کار می رفتند، ترکیب گوی های رزینی، پودر ادویه جات، روغن ها و آب های معطر، شکل رایج عطریات آن زمان بودند که گاهی در اشکال گردنبند و دستبند و گاهی در شکل انفیه دان مورد استفاده قرار می گرفتند. هم چنین برای دفع اجرام و امراض نیز کاربرد داشتند.

پیشرفت علم تقطیر در میان اعراب در قرون هفتم و هشتم، تولید روغن های فرار گیاهی و آب های معطر (عرقیات) نظیر گلاب را امکان پذیر ساخت. این فراورده ها به منظورهای مختلف و برای معطرسازی اتاق ها، پارچه ها، لوازم آرایشی و ... بکار می رفتند.

از ابتدای قرون هفدهم، تولید کنندگان از فرمول های اختصاصی استفاده کردند و عطریات با اسامی تجاری به بازار عرضه شدند که اولین آنها Bouquet a la Marechal نام گرفت و در سال 1675 به بازار آمد.

مشهورترین ادوکلن آن دوران، 1710 بوده است.

طبق مدارک موجود برگرفته از منابع اروپایی، نخستین ملتی که مبتکر عرق گیری بوده و قرع و انبیق را اختراع کرد و فرایند تقطیر مایعات و اسانس گیری را بکار گرفت، ایرانیان بودند.

حکیمان طبیعی دان یونان قدیم از فن عرق گیری و تقطیر مایعات اطلاعی نداشتند و تنها از افشرده­ی مایع گلبرگ های گل سرخ و جوشانده­ی آن در روغن بهره می گرفتند. امروزه بخش عمده­ی فرایندهای شیمی منوط به عملیات تقطیری است و به همین لحاظ ایرانی ها نقش مهم و بنیادین در راه پیشرفت این دانش ژرف و کلیدی دارند.

جابربن حیان یکی از نخبگان ممتاز دانش بشری که به حق «پدر شیمی» نامیده شده است از شاگردان برجسته امام صادق (ع) مدیریت فقه و علوم شیعی به شمار می رود. همو که علم شیمی و مباحث مربوط به تقطیر مایعات و فرآیندها متنوع شیمی تجربی را رونقی ویژه بخشید. اکنون نیز آزمون های آن مرد فرهیخته و ژرف اندیش مورد احترام و تقدیر دانشوران تمدن انسانی و مرهون دانش بشری است.

تهیه­ی ترکیبات و عرقیات گیاهی و نقش آن در درمان عوارض و بیماری های گوناگون از دیرباز در ایران برگرفته از آزمون های اجدادی و تجربیات عملی دانشوران ایرانی بوده است و به همین لحاظ آمار بهبود یافتگان از مصرف این گونه فرآورده های تقطیری روزافزون و در حال گسترش است. 
نظرات

نظر شما درباره این مطلب